DERİNİN MUCİZEVİ TASARIMI

• no comments

Derinin mucizevi tasarımı karmaşık yapısını gerekli kılmıştır. Bu nedenle doku yapıları birbirinden farklı 3 katmandan oluşmaktadır.

• EPİDERMİS
• DERMİS
• HİPODERMİS (SUBCUTİS)

 

EPİDERMİS

• Kalınlığı vücudun bölümü, yaşı ve cinsiyetine bağlı olarak değişir.
• Epidermis en kalın avuç içi ve ayak tabanında bulunur. Yaklaşık 1.5 mm’dir.
  En ince göz kapaklarında bulunur. Yaklaşık 0.05 mm kalınlığındadır.
• Keratinosit adı verilen hücrelerden oluşur.
• Kendi içinde 5 farklı tabakaya ayrılır.

 

STRATUM BASALE

• Üst deri hücrelerinin oluştuğu ilk tabakadır.
• Silindirik hücrelerden oluşur.
• Deriye rengini veren pigmentleri üreten melonosit hücreleri buradadır.
• Derinin dokunma hissini sinirlere taşıyan Merkel hücreleri bu tabakada yer alır.
• Bu tabakadaki hücrelerin mitoz bölünme yeteneği sayesinde deri yüzeyindeki kayıp önlenir.
• Stratum Basale’deki yeni hücreler tarafından, yüzeye itilen eski hücreler Stratum Corneum’a geldiklerinde çekirdeklerini kaybeder ve canlılığını yitirir.
• Yüzeye doğru itilmiş hücrelerin ortasında bir boşluk vardır ve etrafı bir zarla sarılmış durumdadır. Bu şekilde sertleşen hücreler vücudu korumak anlamında önemli bir misyona sahiptir.

 

STRATUM SPİNOSUM

• Çok katlı poligonal hücreleri olan bu katta, yüzeye doğru hücreler yassılaşır.
• Epidermisin en kalın katmanıdır.
• İmmün sistem hücreleri olan Langerhans hücreleri bu tabakada yer alır.

 

STRATUM GRANULOSUM

• Bölünme yeteneği kalmamış, düzleşmiş hücrelerden oluşmaktadır.
• Keratohyalin granülleri içeren iki veya üç katlı yassı hücreden oluşur.
• Keratohyalin bu tabakanın yüzeyel hücrelerinde keratin şekline dönüşür.

 

STRATUM LUCİDUM

• İnce, solgun, yarı şeffaf bir tabakadır.
• Bu tabakada yer alan hücrelerin nükleusları ve hücre sınırları pek belirgin değildir.
• Bu tabaka, avuç içi ve ayak tabanı dışındaki deri bölgelerinde mevcut değildir.

STRATUM CORNEUM

• Çekirdeksiz ve ölü hücrelerden meydana gelmiştir.
• Hücreler doku olarak keratinlerden ibarettir.
• En üst tabakadır ve ortalama kalınlığı bulunduğu bölgeye göre 30-330 mikron arasında değişir.
• Bu tabakanın en yüzeyinde bulunan keratinize hücre artıkları aralıklarla dökülür. Kafa derisindeki bu değişim gözle görülebilir haldedir ve ‘’kepek’’ olarak adlandırılır. Travmaya maruz kalan kısmının kalınlaşması ile ‘’nasır’’ oluşur.

 

TURN OVER (DERİNİN YENİLENMESİ)

Derinin yenilenmesi sürecinde;
En alt tabakada oluşan keratinositler yaklaşık 26-42  günlük zamanda yapılarını değiştirerek üst katmanlara doğru yolculuğa çıkarlar. Bir keratinosit hücresinin bütün katmanları yok edip cansız bir keratine dönüşme süresi, cildimizin yenilenme sürecidir.

 

EĞER BU YENİLENME SÜRECİ NORMAL İŞLEMİYOR İSE CİLT SAĞLIĞIMIZDA BİR PROBLEM VARDIR.

 

Dermo-epidermal Bileşke (DEB)

• Epidermis ve dermis sınırında bazal membran yer alır.
• Bazal membran zonu (BMZ) yarı geçirgen olup, epidermis ile dermis arasında hücre ve sıvı geçişine izin verir.
• Epidermise yapısal destek olup, epidermisle dermisi bir arada tutar.
• Mukozal yüzeyler epitelden oluşur, keratinize değildir.

DERMİS (CORİUM)

• Mezoderma kökenlidir.
• Derinin esas kısmını oluşturduğu için cutis vera (gerçek deri) olarak da isimlendirilir.
• Dermis’in kalınlığı göz kapaklarında 0.3 mm, sırtta ise 3 mm kadardır.
• Temel yapısını fibröz bir protein olan kolajen oluşturur.
• Kolajen deri direncini sağlayan major proteindir.
• Elastik fibriller ise derinin elastikiyetini sağlar.
• Dermis içinde, bulunduğu bölgeye göre miktarı değişebilen, kolajen fibril ve elastik lif dışında çok sayıda damar, sinir ve lenfatik de bulunur.
• Kendi içinde 2 farklı tabakaya ayrılır.

STRATUM PAPİLLARE

• İnce bir yüzey tabakasına sahiptir.
• İnce elastik lifler ve parmaksı çıkıntılar (papilla) oluşturarak derinin bir üzerindeki tabakaya sağlam bir şekilde tutunmasını sağlar.
• Parmaksı çıkıntıların arasında yoğun kılcal damar ağları bulunur.
  Bu kılcal damarlar epidermise kan gitmesini sağlar.
• Bu tabakada çeşitli savunma hücreleri vardır (histositler, fibroblastlar, mast hücreleri ve bağışıklık hücreleri).
• Sinir uçları da bu tabakadadır.

• Papillalar içinde temasa karşı hassas olan Meissner cisimcikleri bulunur ve sayıları çeşitli bölgelerde farklıdır . Parmaklarda 1mm 2 lik alanda ortalama 180 kadar papilla bulunur ve bunlardan 50 tanesi Meissner cisimciklerini içerirler.

 

STRATUM RETİCULARE

• Vücut yüzeyine paralel uzanan kalın kolajen lifler ve elastik liflerden oluşmaktadır.
• Çeşitli tipte salgılar üreten ter ve yağ bezleri ile bunların salgılanmasında rol oynayan hücreler ve kıl folikülleri de buradadır. Bütün yapıları birleştiren ve onlara destek sağlayan bağ dokusu hücreleri de bu tabakada bulunur.
• Ana görevi vücut sıcaklığı ile kan basıncını düzenlemek olan küçük ve orta boy damarların oluşturduğu bir ağa sahip olmaktır.

 

HİPODERMİS (SUBCUTİS)

• Dermisin altında bulunur fakat bir sınırı yoktur.
• Her iki bölümün sınırları, kalınlıkları ve geçiş özellikleri; yaşa, cinsiyete, beslenme yapısına, yaşam kalitesine ve vücudun bölgesine göre değişir.
• Yapı olarak yağ ve bağ dokusundan oluşur.
• Koruma görevi dışında enerji ve bazı hormonlar için depo görevi görür.
• Bu tabaka bir altta yer alan tabakanın etrafındaki kılıfa (fasya) kadar ulaşır.
• Vücudun büyük bölümünde birbirine sıkıca yapışık olarak bulunan iki tabaka şunlardır:

Lamina superficialis: Bol yağ doku içerir, zayıflarda bulunmayabilir.

Lamina profundus: Çok ince bir zar tabakası şeklindedir, yağ dokusu barındırmaz.